Pchanie skrzyni

Co tu można zrobić
Spróbuj pchać skrzynię, trzymając ją za uchwyt. Czy udaje ci się ja przesunąć?
Następnie spróbuj przesunąć skrzynię, ciągnąc ją za uchwyt. Czy zauważasz różnicę? Zwróć uwagę, że w obu przypadkach najtrudniej jest poruszyć skrzynię, a utrzymać ją w ruchu jest nieco łatwiej.

Dlaczego tak się dzieje
Siła jest wielkością wektorową. Oznacza to, że aby w pełni ją opisać, nie wystarczy podać tylko jej wartości, jak np. w przypadku masy, ale istotny jest również kierunek i zwrot. Uchwyt skrzyni określa rozkład sił zarówno przy pchaniu jak i ciągnięciu. Siła, którą działamy pchając skrzynię, może być wyrażona przez dwie inne siły (patrz rysunek), z których jedna działa w dół, zwiększając nacisk skrzyni na podłoże, a przez to wartość siły tarcia. W przypadku ciągnięcia jedna z sił skierowana jest do góry, co skutkuje mniejszym naciskiem skrzyni na podłoże i mniejszą wartością siły tarcia.

W obydwu przypadkach poruszenie skrzyni wymaga większego wysiłku niż utrzymywanie jej w ruchu. Kiedy skrzynia jest nieruchoma, mamy do czynienia z tarciem statycznym, które ma większą wartość od tarcia dynamicznego, działającego gdy powierzchnie trące przemieszczają się względem siebie.

Ciekawostki
Zastosowanie przedstawionych praw może być pomocne podczas przesuwania mebli. Ciągnąc szafę warto jednocześnie starać się unosić ją nieco do góry. Czasami zbyt małe tarcie jest niekorzystne, jak w przypadku samochodu dostawczego bez ładunku, który porusza się pod górę na śliskiej nawierzchni.