Mała karuzela

Co tu można zrobić
W zależności od modelu stań lub usiądź na karuzeli. Poproś, żeby podano Ci ciężarki. Trzymaj je blisko przy tułowiu. Poproś, aby wprawiono Cię w ruch obrotowy. Oddalaj od siebie i zbliżaj ciężarki, przytrzymując je na chwilę w skrajnych położeniach. Zwróć uwagę na to, jak szybko wirujesz.

Dlaczego tak się dzieje
Z rękami blisko tułowia wirujesz szybciej niż z rozłożonymi.  Dzieje się tak ze względu na zasadę zachowania moment pędu układu fizycznego. Układ to Ty i podstawa platformy. Moment pędu to wielkość związana z masą układu, jego rozmiarami (wielkości te tworzą tzw. moment bezwładności) i prędkością obrotu. Ponieważ masa układu pozostaje niezmienna, to gdy zwiększają się jego rozmiary maleje prędkość obrotu i odwrotnie, mniejsze rozmiary oznaczają większą prędkość obrotu, zwaną prędkością kątową.

Ciekawostki
Obserwowany efekt wykorzystują tancerze podczas kręcenia piruetów. Przyciągając ręce do siebie, wirują szybciej. Zjawisko nieobce jest również kotom, które zawsze spadają na cztery łapy. Kot najpierw podciąga przednie łapy i obraca przednią połowę ciała. Musi to skutkować obrotem w przeciwną stronę tylnej części kota, ale – ponieważ tylne łapy są wyprostowane – obrót tej części jest niewielki. Następnie kot wyciąga łapy przednie, podciąga tylne i obraca we właściwą stronę drugą połowę ciała.